De Nederlandse mediasector luidt in een brandbrief aan informateur Sybrand Buma de noodklok.

In de brandbrief wordt de recente ontwikkeling geschetst waarin nieuws- en informatievoorzieningen, bestemd voor de Nederlandse burger, almaar meer onder controle van grote, internationale techconcerns komt te staan. ‘Dit vormt een ernstige bedreiging voor de democratische weerbaarheid, maar ook voor de strategische autonomie en daarmee de veiligheid van Nederland.’

Om de indringende gevolgen van deze ontwikkeling voor de maatschappij en de mediasector het hoofd te bieden willen de initiatiefnemers zich inzetten voor ‘een krachtig, onafhankelijk en aantrekkelijk digitaal medialandschap’. Daarvoor is de hulp van overheid dringend nodig, omdat de digitale infrastructuur en informatievoorziening niet in handen mag vallen van ‘Amerikaanse algoritmes en Chineze techreuzen’.

Mondiaal
De nieuws- en informatievoorziening aan burgers komt steeds meer in handen van mondiale techbedrijven met commerciële doelstellingen. Democratische waarden maken daar geen deel van uit, stelt de Nederlandse mediasector. ‘Een goed antwoord op deze ontwikkeling vraagt om innovatie en creativiteit van ons, maar ook om een vernieuwende aanpak van het mediabeleid in Nederland. Een aanpak die niet primair de huidige structuren beschermt, maar het toekomstige medialandschap – en daarmee onze democratie – versterkt’.

Nu ‘veiligheid’ een van de hoofdpunten is op de politieke agenda voor de komende periode, pleiten de CEO’s, directeuren, uitgevers en hoofdredacteuren er bij de informateur voor om ook de veiligheid van de informatievoorziening een urgent thema te maken in de formatiebesprekingen.

Uit de brandbrief: Waar sociale media ons informatielandschap al ingrijpend veranderden, zetten generatieve AI-toepassingen nu een volgende, fundamentelere transformatie in gang. Burgers die online informatie zoeken, krijgen hun antwoorden steeds vaker van een op AI gebaseerde zoekmachine, chatbot of virtuele assistent, in plaats van journalistieke of andere redactioneel gecontroleerde bronnen. Inmiddels gebruikt één op de negen jongvolwassenen generatieve AI voor hun informatievoorziening.

Risico’s
AI biedt ongekend veel mogelijkheden, die mediapartijen zullen omarmen. Maar er zijn ook grote risico’s aan deze technologie verbonden. De antwoorden van AI-toepassingen zijn regelmatig niet betrouwbaar, vaak eenzijdig, en moeilijk te controleren. De systemen zijn gevoelig voor beïnvloeding en produceren bovendien dikwijls onnauwkeurige of verzonnen informatie, die niet weersproken kan worden. De onderliggende algoritmes en de oorsprong van trainingsdata blijven grotendeels een black box. AI-bedrijven laten zich niet aanspreken op de inhoud of het resultaat van hun productie. Dit heeft grote gevolgen voor de kwaliteit, betrouwbaarheid en diversiteit van informatie die mensen bereikt. (…) Hoe minder ruimte voor journalistieke verslaggeving, hoe minder we weten wat er in ons land en in de wereld werkelijk gebeurt.